Paranormal Olaylar Enstitüsi

Yer: Cihangir Ev, İstanbul

Eküri: Mehmet Şenkal

Yönetmen: Iain Softley

Oyuncular: Kevin Spacey, Jeff Bridges

Sonuç:8 Puan. Sıkı bir film. Bilimsel ayrıntıları ile bizi merak unsuruna, konusu ile kurgusal evrenine; çekiyor. Quantum Fiziği, Astronomi ve Astroloji ile ilgilenenler için ayrıca bir malzeme deposu. Sinema ve Tasavvuf kategorisinde yeni yazımda daha içerikli inceleyeceğim bu filmde; şimdilik soru işaretlerine yol açan; Samanyolu Galaksisinden olmayan K-Pax gezegeninden Prot'un;( Kevin Spacey) astral beden ile hareket ettiğini, bu beden vasıtasıyla zihin katmanında tepkisel olarak yalnızca bir aşılamamış olay barındıran zihnin kontrolündeki bir bedene yerleştiğini, melek dediğimiz salt enerji varlığı olduğunu ve etrafına bir takım açılımlarda yardımcı olmak, hayatlarını düzene sokmaları için gereken noktaları açımlamak için geldiğini, astronomik olarak gezegen kavuşumlarının yaydığı yüksek enerji vasıtasıyla alemler arası seyahat edebildiğini ve bu yolla ortadan kaybolduğunu söyleyebiliriz.

2--- Armegeddon---

Yer: Cihangir Ev, İstanbul

Eküri: Mehmet Şenkal

Yönetmen: Micheal Bay

Oyuncular: Bruce Willes, Ben Affleck

Sonuç: 7.8 Puan. En klasik aksiyon yapısı. Güçlü oyuncularıyla deskteklenerek, müziğin alttan verdiği gaz ile yolan film; seyirciyi kendi evrenine çekerek; kurulması zor bir bağ kuruyor.Amerikanvari oryantalist düşünceleri fazlasıyla öne çıkarması belki biraz fobisel yaklaşımlar sunabilir. Bir kaç türkçe replik de var. İzlenmesi gereken bir film...

3---Catch Me İf You Can (Sıkıysa Yakala)---

Yer: Cihangir Ev, İstanbul

Eküri: Mehmet Şenkal

Yönetmen: Steven Spielberg

Oyuncular: Di Caprio, Tom Hanks

Sonuç: 8.4 Puan. 16 yaşındaki üstün zeka bir çocuğun düzenli giden hayatının annesinin babasını aldatması ile başlayan; bunalım sürecinin; ailesini barıştırmak, bunalımdan kurtulmak ve kendini ispatlamak için kalpazanlığa başlaması ile içinden çıkılamayacak bir duruma dönmesi; anlatılıyor. Bu sırada dedektif ile aralarındaki ilişki, bir baba- oğul ilişkisine dönerek; seyircide klasik olmayan bir suç hikayesi açılımı sağlıyor. Kesinlikle izlenmesi gereken bir baş yapıt ...

4--- Minority Report (Azınlık Raporu)---

Yönetmen: Yeşim Ustaoğlu

Pandora'nın Kutusu: Antik Yunan mitlerinde Pandora; bütün kötülüklerin başı sayılan kadındır. Simgesi ise; tahminen Adem'i ayarttığı düşünülen Havva annemizdir. Pandora'nın Kutusu; cennet halinden dünya haline düşmemize neden olan bedensel ve zihinsel insani özelliklerimizi barındıyor. Filme göre düşünürsek; bu kutunun içinde; bizim olgunlaşmamızı ve kişisel gelişimizi sağlaması için varolan eksikliklerimiz ve artılarımız var. İnsan olmamızla beraber açılan kutu, doğru tanımlanması gereken hallerimizin bütünlüğünü simgeliyor.

Konu: Karadeniz'de yaşayan annelerinin kaybolduğu haberini alan üç kardeş, annelerini bulmak için apar topar yola düşerler. Bu yolculuk sırasında birbirlerini aslında hiç tanımadıklarını fark eden kardeşler, aralarında çıkan ciddi problemlerle de baş etmek zorunda kalacaklardır. Ve tüm gerçekler Pandora'nın kutusu açılmışçasına ortaya çıkacaktır.

Çoklu minimal öykü anlatımı ile karşı karşıyayız. Aile bireylerinin (üç kardeşin) kişisel durumları; arabayla Karadeniz'e gitmeleri ile başlayarak filmin sonuna kadar gözden geçiriliyor.

Anne kaybolmadan önce kim ne halde? Neden anneyi bunca sene yalnız bıraktılar? Bu sorular film için çok da önemli değil. Bize annenin; nasihatları ve yanımızda bulunması yetiyor. “Homokapitalist” varlıklarının beş dakikaları ne kadar da önemli tüm çıplaklığıyla görüyoruz.

Büyük (Derya Alabora) ; güçlü bir lider. Ya da kendini öyle zannediyor. Herkesi elinin altında tutmaya çalışıyor. Herkesin yerine hareket etmek istiyor. Herkesin onun yanında olmasını istiyor. Anne ilk önce büyük ablayı sorguluyor ve bizlere bu karakteri sorgulatıyor. Bu karakterin annesiyle ilgilenmesi; annesini de manipule etmek istemesinden mi, yoksa gerçekten annesine olan sevgisiyle mi ilgili; beraberce seyre dalıyoruz.

Yönetmen: M. Çağatay Tosun

Oyuncular: Erdal Beşikçioğlu, Uğur Polat, İsmail Hacıoğlu, Şebnem Dönmez, Şemsi İnkaya, ...

Konu: Karakteri, güçlü iradesi, sıradışı fikirleri ve enerjisiyle halkın güvenini kazanmış bir devlet adamı olan Recep Yazıcıoğlu’nu Vali filminde, en son görev yaptığı Denizli ilinde başından geçen ilginç olaylarla izleyeceğiz.

Kurgu ve Montaj: Aksiyon sahnesi girişi ile “biz de vurdulu- kırdılı film yapabiliyoruz artık” cümlesini onaylatmaya çalışan film; çok başarılı sayılmasada yapmaya kalkıştığı kurmaca kaçamağından dolayı övgüyü hakediyor. Ele aldığı ilginç konusu; bir belge niteliğinde, emin ellerde bulunduğu için, film kurgusal evreninin dizaynında zorluk çekilmesi; pek hoş karşılanabilir gibi değil. Birkaç plan-sekans ve estetik açıdan başarılı sahne puanımızı artırıyor. Yalnız; unutmamak gerekir ki bu bir sinema filmi. Sinema; diziden ve benzeri kameranın kullanıldığı diğer türlerden en belirgin ayrımını görsel estetiğinde keşfeder. Basit örnek olarak: bir tablo ile bir film afişi ya da posterinin arasındaki farkında duyumsanan o “çiğlik” benzeri his sinemayı; diziden ayıracaktır. Bu hissin işaret ettiği teknik aksaklık; kamera arkasında “ışık öğelerinin” yanlış kullanılmasından ya da es geçilmesinden dolayı gerçekleşebilir. “Vali” dizi film değil; bir sinema filmidir. Bu da biz izleyenlerin iki boyutlu perdede en az iki saat reklamsız duyumsadığımız bir şeydir. 1.8 puan


Senaryo: Elimizde bir belge var; kendimizce güçlü veriler ve kanıtlara dayanıyoruz sırtımızı. Vali filmi elindeki bu belgeyi kurmaca bir yapıda bize aktarmaya çalışıyor. İlk başlarda film çok başarılı klasik kurmaca filmi girişi yapıyor. Yapılan bu kurmaca ne yazık ki sonlara doğru kendini birden bire belgesel yapıya bırakıyor. Oyunculuklar erteleniyor, kurgu zayıflıyor. Senaryonun aktarımı konusunda Kurmaca- Hakikat- Belgesel sorunu baş gösterdiği için puanımızı bu kategoride birazcık kısmak zorundayız. 1.8 Puan

Yer: Cihangir Ev, İstanbul

Eküri: Mehmet Şenkal

Yönetmen: Christopher Nolan

Oyuncular: Al Pacino, Robin Williams, Hilary Swank

Sonuç: 7.4 Puan... İzlenebilir Film. Nolan üstadın (Dark Night) Hollywood klasik suç filmlerinden birine imza atması söz konusu. Klasik yapıyı; özgün açılımlarla genişletmeye çalışan yönetmen; ünlü oyuncuları da yanına eklemiş ve filmini yine klasik bir atmosferde tamamlamış. Robin Williams'ı zaten çok beğeniyorum. Farklı bir rolde oynamış bu kez. Suçlu- Polis, Polis- Polis, Kişisel Vicdan ve Toplumsal Vicdan kavramları üzerinde düşündürücü bir yapıya sahip film. Polis (Dedektif) adalet bekçisidir; ve klasik kurallara uymalıdır. Ama film ;Nolan'ın klasik kurallara uymaması gibi kendi öyküsünde adaletin temel kurallarını çiğniyor. Suç- Gerilim- Bulmaca üçlemesine ayak uyduranlar için izlenebilir bir film; diğer arkadaşlar bu açılımları Seven filmi ile ne yazık ki sona ulaştırdı; izlemeselerde olabilir.

2- Good Bye Lenin (Elvada Lenin)

Yer: Cihangir Ev, İstanbul

Eküri: Mehmet Şenkal

Yönetmen: Wolfgang Becker

Sonuç: 7.6 Puan... İzlenmeli Film. Toplumsal ve sosyal literatürde bilinen milyonları peşinden koşturan açılımların sınırlı bir alanda ayyuka çıkması söz konusu. Almanya'da yaşayan bir ailenin; doğu- batı duvarının, kapitalist ve komunist güçlerce yıkılması konu alınıyor. Biz; en iyisi kendimizi kandırmayalım; devrimlerimizi iç yapımıza (aile) taşıyalım diyor film. Olacak zaten oluyor. Kapitalist füryanın bizlerden neler alıp götürdüğünü, Komünizm'in paylaşımcı ruhunun ne kadar da yalancı olabileceğini, Sosyalizm'in bizi kendi içimize adaletle, dışımıza ise sevgiyle yaklaştırması ile başlayan sorunları ve bir araya gelmemizin; sosyal seçeneklerimizden dolayı artık çok zor olduğunu; görüyoruz. İzleyin ve bir ailenin içinde neler neler olabileceğini ve iktidarın politik araçlarının ata- erkil değil de ana erkil olursa nasıl farklı olabileceğini görün.

3- Children Of Men (Son Umut)

Günlük hayatta kullanılabilecek bir takım verileri sinema sanatı üzerinde uygulamaya çalışağız.(MBTI metodu)

Yönetmen (kişi); temelinde üç kişisel haliyle değerlendirilebilir. Sağ lobun yüksek oranda aktiviyeti, sol lobun yüksek oranda aktiviyeti, sağ- sol aktiviyetinin dengesi.


Sol Lobun Yönetmeni: Ayrıntıları görmek, analitik düşünmeyi becerebilmek ve analiz yeteneği ile; kişi ve olay tespitlerinde başarılı olmak gibi özellikleri vardır. Ayrıntılara çok fazla takılmak yüzünden bütünden kopabilir.

Sağ Lobun Yönetmeni: Öykü anlatmayı, bir işin sonunu getirmeyi becerir. Ayrıntıları değil bütünü dikkate alır. Sanat, batını (iç değerler), felsefe, metafizik, din kavramları üzerinde yüksek yoğunlaşma gösterebilir. Ayrıntıları es geçmek gibi özellikleri vardır.

Sağ- Sol Lob Dengesinin Yönetmeni: Öyküyü bütünde anlatmayı ve öykü içindeki en küçük ayrıntıyı yakalayabilmeyi becerir. Ayrıntıları bütün içinde yoğurur ve analitik anlamda da ne yapacağını kestirebilir. Yaptığı şeyin ne olduğunu kavramlar üzerinden anlatabilir. Anlattığı şeyi uygulayabilir.

Dikkat edilmesi gereken ve en ideal hal: sağ- sol lobun dengede olduğudur. Bu denge kurulmaya başlandığında ya da kurulmaya çalışılırken, bu kişi kendi halinin bu dengeye nasıl ulaştığını, ya da nasıl ulaşabileceğini sol lob'un aktivitesi ile tespit etmek durumundadır. Sanat eseri ortayan koyan yönetmen için de bu geçerlidir. Peki neden?

Çünkü; dengeyi kursada,ya da kuruyor olsada kişi; bu dengeyi kurabilmek için başka bir takım verilere ihtiyaç duyar. Kendini ve sanatını tanımak için.

1- Extravert: Dışa Yönelimli Yapı

2-İntrovert: İçe YönelimliYapı

En kısa süzgeçte, yönetmen sanatının dışavurumunun dengesini; sağ ve sol lobun dengesine kendinde farkındalık oluştuğu veya bu dengeyi oluşturmak istediği anda ilk önce kendisinin Extravert veya İntrovert yapıdan hangisi olduğunu keşfederek ve bu farkındalık içerisinde bir takım uygulamalar yaparak kurabilir.

Extravert; olan arkadaşım, yani ilhamını; dışarda gezerken, konuşurken, doğayı seyrederken, başkalarını dinlerken alan şahıs, bu tespiti yaptıktan sonra; kendini kendine, yani içine yönlendirmelidir. Bu kişi; okumaya, sezgilerini açık tutmaya ve biraz içeri çekilmeye razı olmalıdır. Ta ki kendinde dengeyi bulana kadar.

İntrovert; olan arkadaşım, yani ilhamını; okurken, yazarken, tuvaletteyken, kendiyle yalnızken, dinlenirken alan şahıs; kendini biraz dışarıya, topluma salıvermelidir.

Sezgisel- algılayıcı, yargılayıcı- empatici gibi extravert ve introvert'e benzer ayrımlar da var. Ama bize şimdilik içe dönük ve dışa dönük verileri yeterlidir. Kendini kapsamlı bir değerlendirmeye maruz bırakmak isteyen arkadaşlarım “MBTI” metoduna bakabilirler.

1-Şimdi; kişinin( yönetmenin) sol lob olduğunu ve extravert olduğunu düşünelim. Nasıl bir gelişim süreci sağlanabilir. Öğrenme süreçlerini kişisel ayrımlara girmeden (görsel, işitsel, deneysel ve dilsel) bir kabul edelim.

Bu arkadaş ayrıntılara ve işin teknik kısmına çok düşkün olur. Bütünsellik elinden kaçabilir. Hatta filmdeki planlarını matematiksel süzgeçlere maruz bırakabilir. Sezgi yolunu kapatarak, kendini daha önce planladığı salise- saniye matematiğinin içinde kaybebilir. Katı, sabit fikirli, ilhamlara kapalı bir yapıda olabilir. Çekim sırasında oluşabilecek tüm yararlı yenilikleri daha önce belirlenen planların dışına çıkmamak için red edebilir. Set işini sever, teorilerden uzak durur. Toplumsal olayların analizinde gayet başarılıdır. Hangi tür, hangi film, hangi oyuncu eksikse ve hangi yenilik ilgi görmeye hazırsa; o yöne kendini verir. Örn: Sinan Çetin, Sergei Eisenstein, Hollywood'un Memur Yönetmenleri)

Denge hali için: Bu arkadaş; kendini biraz işin teorisine vermelidir. Kültürel boyutlarda ezber bir bilgi birikimi için değil de, bu” sinema- sanat nedir? aslında” diye işin içine derince girmelidir. Menfaatlerinden, anlık kazançlarından biraz da olsa vazgeçmelidir.

Biraz da kendini içine kapatsa iyi olur. İçten gelen ilhamı tıkadığı için, sanatını bir kapitalist furyanın peşine takmak tehlikesinde kalır. Para kazanabilir evet, yalnız; “Sanat değil bu adamın işi” lafına rast gelebilir. Biraz kendiyle ilgilenmeli, içinde neler oluyor araştırmalı, sanki biraz inzivaya çekilip kendine “Ben” kimim sorusunu sormalıdır.

2- Sol Lob ve İntrovert Yönetmen

Ayrıntılara dikkat; sol lobtan dolayı devam etmektedir. Yalnız; toplumsal olayları değil, kişisel bulanımları, devinimleri, gelişimleri tespit eder. İçerde neler oluyor, hangi insan hangi halde, “ben ne haldeyim” diye düşünür., “Bana neden bu şekilde davrandılar” sorusunun tespitini yapar, ama çözümünü genellikle bulamaz. Örn: Zeki Demirkubuz, Nuri Bilge Ceylan

Bu arkadaş; kendi içe kapanıklığını yok etmeli, “beni anlamıyorlar” tribinden kendini kurtarmalıdır. Dışarı çıkıp “neler oluyor hayatta” sorusuyla etrafa bakmalıdır. Gazete okumayı artırmalı ve “toplumda değişimler nelerdir”, “insanlar ne izler, ne ister”, “benim tespitlerime çözüm bulan başka kimler olabilir” “onlar ne diyorlar” soru halini kendine yerleştirmelidir.

3- Sağ Lob ve Extravert Karakter

Bütünlük öne çıkmaya başlar. Bu arkadaş kısa film çekiyorsa mesala; film güzel bir öykü anlatımına sahiptir, fakat bir takım devam hataları, küçük diyolog hataları, “basit” deyip geçilen noktalar yönetmenin kendisini zora sokar.
Aşk, Sevgi, Hiçlik, Felsefe, Tasavvuf alanlarında toplumsal eksiklikleri sezgisel yolla hisseder. Kim neler yapıyor, bu arkadaş neden böyle yapıyor; tespitini empati kurmadan, kendi çözüm yoluyla bulur ve onu uygular. Sezgisel olarak yol alır. Setlerden ve hiyerarşiden hoşlanmaz. Kurgusal evrenleri karmaşık ve entellüktüel kendi gibi kişiliklere açıktır. Filmleri genel izleyicide tatlı bir tebessüm uyandırır; ama üzerinde fazla konuşulamaz.
Ör: Caner Küçük, Michel Gondry, Tim Burton

Denge hali için; Bu arkadaş; ayrıntılara dikkat etmelidir. Ekibini; kendini anlayabilen kişilerden seçmeli, her işi kendi yapmaktan vazgeçmelidir. Sezgisinde bulunduğu şeyleri sınırlamalı, hacmini daraltmalı ve üzerinde literatür kavramlarla çalışmalıdır. Yalnız başına kalmalı, daha sonra toplumsal olayların sezgisinde diğer yardım alabileceği kişiler ile empati yoluyla bilgi alışverişi kurmalıdır.

4- Sağ Lob ve İntrovert Karakter

Bütünsellik halen öne çıkmaktadır. Yalnız bu sefer; toplumsal sezgiler değil, kişisel sezgiler ön plandadır. İçinden bir ses; “Şunu kesin yapmalıyız” der. Toplumda bu konuda genel olarak; ne tür bir açılım vardır bu konuda dikkat edilmez. İçe kapalılık söz konusudur. Kavramlarla düşünme geri planda kalmıştır. Kendi yolununun ve dilinin peşindedir. Çözüm bulunsa dahi; adım atmakta zorlanılır. Örn: Robert Bresson, İngmar Bergman

Denge hali için: Bu arkadaş; teoriyiyi kavramlar üzerinde sezgiler ile birlikte düşünmeyi öğrenmelidir. Ayrıntılara dikkat etmelidir. Klasik anlatı yapısını korumalıdır. Tespit yoluna başvurup; kendini; sezgilerinin sonucunda bulduğu “hakikatin” ne olduğu hakkında söylenenleri, yazılanları ve konuşulanları ve ayrıca uygulananları dinlemeye ve uygulamaları aktif hale getirmeye çalışması gerekmektedir.

Yönetmen: Woody Allen

Konu: Amerikalı Vicky (Rebecca Hall) ve Cristina (Scarlett Johansson) İspanya’da bir yaz geçirirler ve gösterişli sanatçı (Javier Bardem) ve onun güzel fakat dengesiz eski eşi (Penélope Cruz) ile tanışırlar.

Vicky evlenmek üzere olan muhafazakar bir kadındır. Cristina ise cinsel serüvenlere açık özgür ruhlu bir kadındır. Kaderleri kesişen üç insan arasında doğan aşk ilişkisi kaotik sonuçlar doğuracaktır.

Kurgu ve Montaj: Woody Allen filmlerinde öykü anlatımı öne çıkar. Öykü; nasıl anlatılmak isteniyorsa ona göre diğer öğeler eşlikçi seçilirler. Bu filmde de bir dış ses (anlatıcı) ile öykü anlatımı destekleniyor. Take The Money and Run tadında, tatlı bir hava tüm filmi kaplıyor ve bizi sürüklüyor. 2 Puan

Senaryo: İşlenen konuyu iki açıdan değerlendirmemiz gerek. Birincisi “batı ayaklı” toplumların -manevi boşluklarını doldurma gayreti- tespiti. İkincisi sadık bir karakter ve klasik gözüken ( muhafazakar) bireylerin ar tık sıradışı anlam taşımamaları ve bir zaman sonra aşklarının ve ona aşık olanların aşklarının sönüyor olması. “O nu seviyorum ama, ona artık aşık değilim” bu cümle bir kişisel tatminiyetsizliğin kaçamak bir cevaba bağlanması ile geçiştiriliyor. “Ama bütün suç bende”, “Farklı heyacanlar arıyorum” gibi sözlerle klasikten kaçıp aykırı yaşam koşullarına ayak uydurmaya çalışan kişiliklerin; aslında bu aykırılıkta dahi tatmin olamamaları söz konusu. Yönetmen; ele göze gelmeyen bu dengesizliklerin altına hacimce büyük bir imza atıyor. İnsanoğlu kaçıyor; hem de kendinden... 2.4 Puan

Yer: Cihangir Ev, İstanbul

Eküri: Mehmet Şenkal

Yönetmen: Spike Jonze

Sonuç: 7.4 Puan... İzlenmeli Film... "Herkes başka birine benmezek, seçtiği evrenindeki başrolü gibi biri olmak ister". Para, mevki, güzel kadın, araba, popülerlik. Kim neyi eksikse; onda eksik olanı, egemen etmiş birine içten içe kıskançlık duyar. Kişi; kendisine de aynı imkanlar verilse diğer kıskandığı kişideki gibi, aynı başarıyı kendisinin de elde edebileceğini söyler ve düşünür. Ama hakikat bellidir ve herkes kendisine kolaylaştırılanı yapar. John Malkovich de olsanız; olmanız gereken yine kendinizdir. Başkası değil. Bunu da ancak, bir çok maddi değerden vazgeçerek, manevi, soyut duygu olan "AŞK" ile elde edebilirsiniz diyor film. Ne elde etmek istiyorsanız, size ne kolaylaştırılmışsa tabi...

Derin içeriği, muhteşem oyunculukları (John Cusack, Cameron Diaz, John Malkovich), kendini gerçekleştirmenin faziletinin saklı olduğu imgelemleri için izlenmesi gereken bir film olduğunu düşünüyorum.

--- Big Fish- Büyük Balık---

Yer: Cihangir Ev, İstanbul

Eküri: Mehmet Şenkal

Yönetmen: Tim Burton

Sonuç: 7.4 puan. İzlenmeli Film... Tim Burton'un epiksi- gizli didaktizmli filmleri hemen herkes tarafından beğenilir. İdeallerinden kısmadan, realiteyi yaşamak: Tüm güzellikleri elindeki ik damla yağı dökmeden seyre dalmak. “Tim Burton” hayal- gerçek karışımı filminde; filminde sunulana sinematografik olarak hayal- gerçek bir yanıt vererek, hem film yapmak isteyenlere katkıda bulunuyor, hem de yaşamlarını belirli dik noktalarda kesinliklerle yaşayanları ironi bir öğretim sürecinde sarsıyor. Tim Burton bunu hep yapıyor zaten. “Babam ve Oğlum” bir Çağan Irmak filmi, burdan ilhamlanmış gibi geldi bana. “Even McGregor”un oyunculuğu harika...

---Recep İvedik---

Yönetmen: Coen Biraderler (Joel Coen)

Önemli Ön Bilgi: Sinemamızda güçlü açılımlar sağlaması amacıyla teoriksel bir takım veriler sunulacaktır.

Bir senaryo- öykü- anlatı (bu üç kelime için “öykü” kelimesi kullanılacaktır.) biriminin yapısı üç temel kategoride incelenir.

1- Olay Örgülü Öykü: Klasik yapıdır. Bir neden- sonuç ilişkisi sorunsallığı üzerinde aktiftir. Belirli bir olayın başlangıcı, karakterler üzerindeki etkileri ve karakterlerin bu olayın içindeki yerleri, olayın gelişimi ve olayın sonucu önemli öğelerdir. Gençlik yıllarımızdan beri positivizm kaynaklı öğretilerimizde gördüğümüz Giriş- Gelişme- Sonuç üçleminde değerlendirilir. Mitler ve en eski kaynaklardaki ana anlatım yapısıdır. Senaryo babında düşünürsek kısa filmim “Dost Kazığı” bu kategoridedir. Hollywood filmleri tamamına yakın bu yapıdadır. John Ford- Stage Coach (Posta Arabası) , Matrix, Back To The Future (Geleceğe Dönüş) bu kategoriye örnek olarak verilebilir.

2- Minimalist Olay Örgülü Öykü: Belirli bir neden- sonuç ilişkisi, olay örgülü öykülerde olduğu gibi bulunur. Yalnız film evreni çok spesifik ve amprik olarak küçüktür. Olay örgülü klasik yapıda 3 saniye sürebilen bir sahne, minimalist olay örgüsünde 30 dakika sürebilir. Hatta tüm filmi bile kaplayabilir. Senaryo babında; kısa filmim; “Çocuk Oyunu” bu kategoridedir. Nuri Bilge Ceylan- Uzak filmi bu konuya iyi bir örnektir. “Durum” öyküleri ve senaryolaşmaları (Cehov, Gorki, Hemingway) minimalist olay örgüsüne dahil edilebilirler.

3- Olay Örgüsüz Öykü: Neden- Sonuç ilişkisi bozulmuştur. Film karakteri örneğin bir gün rüyada, bir gün dışarıda, bir gün Amerika'da, bir gün Fransa'da olabilir. (Nedensiz olarak) Klasik yapının bozulması ile elde edilen bir yapıdır. Politik olarak “sanat filmleri” tabiri içerisinde bir çok örneği bulundurulmuştur. Kısa filmim “Ben, Sen, O” bu kategoridedir. Bergman- Persona, Godard- Serseri Aşıklar en iyi örnekleridir.

(Story- Robert McKee kitabı ayrıntılı bilgi için iyi bir kaynak.)

Barton Fink ve Getirileri

Bu filmi 1991 yılından çıkartıp yeniden gündeme getirmemin nedeni bir filmin en önemli aşaması olan öyküleme sürecindeki işlenişinin entrasanlığıdır. Ülkemizdeki yeni yönetmen adaylarının ve yeni sinema dili oluşturma peşinde koşanların iyi bir şekilde incelemesi gereken bir film olduğunu düşünüyorum. “Öykü; içindeki filmin herşeyidir” öngörüsü ile bu filmin öyküsü iyi incelenmelidir. “Sinema” dengedir. Bir başka deyişle Metin Gönen'in “Paradoksal Sanat Sinema” adlı kitabında bahsettiği gibi sinema “paradoksal bir sanat”tır.

Yönetmen: Scott Derrickson

Oyuncular: Keanu Reeves (Klaatu), Jennifer Connelly (Helen Benson), Jaden Smith (Jacob Benson), Kathy Bates (Regina Jackson)

Konu: Bilim adamı Dr. Helen Benson’ın (Jennifer Connelly) , insanlığı dünyanın beklediği krize karşı uyarmak için gelen ve asıl görevi dünyayın yok edilmesi fiilinin başlangıçlığı olan uzaylı Klaatu (Keanu Reeves) ile münasabeti ve bu varlığa üvey oğlu Jacobla beraber dünyanın kurtarılmaya değer bir yer olduğunu göstermeye çabalaması konu alınıyor.

Kurgu ve Montaj: Film; isminin şaşalı cazibesi ve güçlü fragmanı ile izleyiciyi yüksek bir aksiyonun kucağına itiyor gibi ama sinemasal evren, drama yapısını “Erdem” öğesi üzerinden hareketle temellendirmeye çalışmış. Dünyayı nasıl mahvettiğimiz, ne kadar acımasız varlıklar olduğumuz, kurgusal evrence yalnızca günlük halimizden tespitle şekillendirilmiş. Bu tespite ait veya bu tespitin çözümüne ait herhangi bir sine-fikri filmin içinde göremiyoruz. Didaktiklik ve salt aksiyon arasında kalmış bir film. Klasik montajı nedeniyle de bu başlık altında çok fazla puan veremiyoruz. (2 Puan)